Wat je niet durft aan te kijken, blijf je met je meedragen
Verandering begint bij de moed om eerlijk naar jezelf te kijken.
Misschien loop je er al heel lang mee. Je wordt snel boos, voelt je gemakkelijk aangevallen of reageert heftiger dan je eigenlijk zou willen. Achteraf heb je misschien spijt van je woorden, maar op het moment zelf lijkt je reactie je telkens voor te zijn.
Misschien hoor je het ook van je omgeving. Dat je snel fel reageert. Dat een gesprek met jou gemakkelijk uitloopt op een discussie. Of dat anderen voorzichtig zijn met wat ze zeggen, omdat ze niet weten hoe je zult reageren.
Dat kan pijnlijk zijn om te horen. Vooral wanneer jij het anders ervaart. Jij voelt je misschien juist onbegrepen, gekwetst of niet gehoord. En misschien durf je daardoor nauwelijks stil te staan bij de vraag: zit er ook iets in wat zij zeggen?
Durven erkennen wat je liever wegduwt
Eerlijk naar jezelf kijken vraagt moed. Het betekent dat je onder ogen durft te zien dat jouw gedrag soms gevolgen heeft die je niet bedoelde. Dat je iemand kunt kwetsen terwijl je zelf verdriet hebt. Dat je verlangt naar begrip, maar in je boosheid geen ruimte meer laat voor het verhaal van de ander.
Misschien denk je: zo ben ik gewoon. Misschien reageer je al jaren op deze manier en weet je niet goed hoe het anders kan. Of schaam je je om toe te geven dat je hier moeite mee hebt.
Toch hoeft erkennen geen veroordeling van jezelf te zijn. Je kunt zeggen: “Dit gaat bij mij niet goed”, zonder daarmee te zeggen dat jij als mens niet goed bent. Juist die eerlijkheid geeft je de mogelijkheid om iets te leren.
De vinger wijst gemakkelijk naar een ander
Als die mij niet zo aansprak, werd ik niet boos. Als mensen beter luisterden, hoefde ik mijn stem niet te verheffen. Als de ander veranderde, zouden we dit probleem niet hebben.
Het is begrijpelijk dat je ziet wat een ander doet. Soms wordt er ook werkelijk onrechtvaardig met je omgegaan. Zelfreflectie betekent niet dat je dat moet goedpraten of alle schuld op je moet nemen.
Maar wanneer je uitsluitend blijft kijken naar het aandeel van de ander, blijft jouw eigen aandeel buiten beeld. Dan wordt jouw verandering afhankelijk van iemand over wie je geen controle hebt.
Je kunt erkennen dat iets jou pijn doet en tegelijkertijd verantwoordelijkheid nemen voor de manier waarop je daarmee omgaat. Een gevoel kan begrijpelijk zijn, terwijl de woorden of handelingen die erop volgen toch schadelijk zijn.
Wat gebeurt er voordat je boos wordt?
Sta eens stil bij een situatie waarin je fel reageerde. Probeer het moment terug te halen vóórdat je je stem verhief, je terugtrok of iets kwetsends zei.
Wat hoorde je de ander zeggen? En welke betekenis gaf jij daaraan? Voelde je je afgewezen, bekritiseerd of niet serieus genomen? Had je behoefte aan rust, duidelijkheid of geruststelling, maar lukte het niet om dat uit te spreken?
Soms zit er verdriet onder boosheid. Soms angst of schaamte. Soms ben je overbelast of heb je moeite om een grens tijdig aan te geven. Dat hoeft niet bij iedereen hetzelfde te zijn. Daarom begint begrijpen bij zorgvuldig kijken, zonder direct een verklaring voor jezelf in te vullen.
Vraag jezelf ook af wat je reactie met de ander deed. Kon die nog vertellen wat er speelde? Heb je geluisterd? Of was je vooral bezig jezelf te verdedigen?
Begin bij jezelf, in kleine stappen
Je hoeft niet in één keer te veranderen. Begin met één terugkerend patroon dat je herkent. Bijvoorbeeld direct in de verdediging schieten wanneer iemand je ergens op aanspreekt.
Oefen om eerst te luisteren. Merk op wanneer je spanning oploopt en neem zo nodig een pauze, met de afspraak om op het gesprek terug te komen. En wanneer je iemand hebt gekwetst, probeer daar dan helder verantwoordelijkheid voor te nemen: “Ik was boos, maar ik had je niet zo mogen aanspreken.”
Daar hoort ook bij dat je bereid bent om feedback te ontvangen. Je hoeft niet iedere opmerking als waarheid aan te nemen. Je kunt wel onderzoeken of verschillende mensen je vaker hetzelfde teruggeven.
Vraag Allah om inzicht in jezelf en om hulp bij het verbeteren van je karakter. Verbind die smeekbede aan concrete stappen. Zoek begeleiding wanneer je merkt dat je dezelfde patronen blijft herhalen en er zelfstandig moeilijk uitkomt.
Durf te beginnen met: “Misschien heb ik hierin iets te leren.”
Vanuit die erkenning kun je stap voor stap anders leren omgaan met jezelf en met de mensen om je heen.
Riyadah Coaching
Samen stilstaan bij wat jou raakt
Bij Riyadah Coaching is er ruimte om samen stil te staan bij jouw gevoelens, reacties en terugkerende patronen. Met aandacht voor jouw verhaal én voor de stappen die jij kunt zetten.
Circa 30 minuten · Online via Zoom